Πολλές χώρες κατασκευάζουν «ποδηλατικές λεωφόρους» με στόχο την προώθηση και την διευκόλυνση των μετακινήσεων με ποδήλατο όλο και μεγαλύτερων αποστάσεων. Αλλά, σε όλες αυτές τις χώρες χρησιμοποιούνται διαφορετικές λέξεις, σε διαφορετικές γλώσσες, για να περιγράψουν τα ίδια ή διαφορετικά είδη υποδομών. Αυτή η κατάσταση μπορεί να δημιουργήσει γλωσσική σύγχυση, όπως έγινε κάποτε με τον Πύργο της Βαβέλ.*

Οι Φλαμανδοί αποκαλούν «fietsostrades» ή «fietssnewelwegen», αυτό που οι Νορβηγοί λένε «sykkelekspressveger»; oι Λονδρέζοι έχουν τους «Cycle Superhighways», «supercykelstier» οι Δανοί στην Κοπεγχάγη, ενώ οι Ολλανδοί μιλούν για «snelfietsroutes», «snelle fietsroutes» ή «doorfietsrouts», για το αντίστοιχο «radschnellwege» και «radschnellverbindungen» των Γερμανών, και τους «velobahnen» των Σουηδών; Αναφέρονται όλοι στο ίδιο πράγμα ή μερικές φορές είναι διαφορετικά;

Είναι προφανές, λοιπόν, ότι το Ευρωπαϊκό CHIPS project (Cycle Highways Innovation for smarter People Transport and Spatial Planning / Καινοτόμες Ποδηλατικές Λεωφόροι για έξυπνες Μεταφορές και Χωρικό Σχεδιασμό) έπρεπε να ξεκινήσει με τη διαμόρφωση μιας κοινής ορολογίας για τον ορισμό των ποδηλατικών λεωφόρων.

H ποδηλατική λεωφόρος είναι μια κατασκευή στο πλαίσιο της βιώσιμης κινητικότητας η οποία παρέχει ποδηλατικές διασυνδέσεις υψηλού λειτουργικού επιπέδου. Σαν την ραχοκοκαλιά ενός ποδηλατικού δικτύου, που ενώνει πόλεις ή/και προάστια, αμιγώς οικιστικές περιοχές με άλλες αμιγώς εργατικές, και εξυπηρετεί τους (πιθανούς) χρήστες του.

Σύμφωνα με το CHIPS-project, η ποδηλατική λεωφόρος είναι η ποδηλατική σύνδεση σημαντικών περιοχών όπου άνθρωποι ζουν, εργάζονται ή πάνε σχολείο. Είναι ένα «προϊόν κινητικότητας» το οποίο είναι ξεχωριστό από άλλες υποδομές, όπως ο αυτοκινητόδρομος, για πράδειγμα. H ποδηλατική λεωφόρος ή ποδηλατόδρομος, μπορεί να είναι μια διαδρομή που θα ενσωματώνει διαφορετικά είδη άριστων ποδηλατικών υποδομών. Σαν «προϊόν», θα πρέπει να έχει αναγνωρισιμότητα (ή ‘brand name’ ) και να παρακινεί τους οδηγούς αυτοκινήτων να αφήσουν τα μποτιλιαρίσματα στους δρόμους και να προτιμήσουν ομαλές διαδρομές κατά μήκος των ειδικά κατασκευασμένων ποδηλατικών λεωφόρων.

Μια ποδηλατική λεωφόρος πρέπει να είναι λειτουργική για το κοινό στο οποίο απευθύνεται: για άτομα που μετακινούνται από το σπίτι στη δουλειά, για παιδιά που πηγαίνουν στο σχολείο και άλλους χρήστες, οι οποίοι διανύουν μεγαλύτερες αποστάσεις με ποδήλατο. Η χρήση των ποδηλατικών λεωφόρων για αναψυχή ή άθληση θεωρείται πρόσθετη χρήση. Μιας και οι περισσότεροι χρήστες δεν μένουν στο ένα άκρο της λεωφόρου και δουλεύουν στο άλλο, δεν πρέπει απλά και μόνον να συνδέεται με το υπόλοιπο ποδηλατικό δίκτυο, αλλά να λειτουργεί σαν κύριος άξονας του ποδηλατικού δικτύου.

Μια ποιοτική ποδηλατική λεωφόρος πρέπει να παρέχει στους χρήστες της ασφαλείς, άνετες και ελκυστικές ποδηλατικές διασυνδέσεις, χωρίς διακοπές ή καθυστερήσεις.

Αξιολόγηση ποιότητας

Σήμερα οι ποδηλατικές λεωφόροι δεν ανταποκρίνονται στα υψηλότερα ποιοτικά στάνταρντς. Οι συνθήκες κατά τόπους, τυχόν συμβιβασμοί και έλλειψη χρημάτων μπορεί να είναι μερικοί από τους λόγους που η ύψιστη ποιότητα δεν έχει ακόμα επιτευχθεί.

Το Ευρωπαικό CHIPS project είναι στην ουσία ένα εργαλείο για να καθορίσουμε τα ποιοτικά χαρακτηριστικά των ποδηλατοδρόμων.

Το κυριότερο είναι, η ποδηλατική λεωφόρος να ενώνεται: απευθείας με το υπόλοιπο ποδηλατικό δίκτυο και με τα μαζικά μέσα μεταφοράς. Επίσης, πρέπει να υπάρχει η δυνατότητα διασύνδεσης υπό όλες τις καιρικές συνθήκες δηλ. τον χειμώνα, όταν το χιόνι πρέπει να απομακρυνθεί, το φθινόπωρο, όταν ο αέρας πρέπει να μειωθεί με τη βοήθεια δενδροφύτευσης στα πλάγια του ποδηλατόδρομου, και την νύχτα, όταν φώτα και ανακλαστικές λωρίδες πρέπει να δείχνουν το δρόμο.

Η ποδηλατική λεωφόρος πρέπει να είναι γρήγορη και άμεση. Παρακάμψεις, αναμονές και καθυστερήσεις πρέπει να αποφεύγονται ώστε να μπορεί να συναγωνιστεί τα αυτοκίνητα. Ο δρόμος πρέπει να είναι ασφαλής, με αποκλειστικές λωρίδες και για τις δυο κατευθύνσεις, χωρίς αυτοκίνητα, χωρίς επικίνδυνες διασταυρώσεις ή εμπόδια.

Το τέταρτο θέμα είναι η άνεση. Πρέπει να εξασφαλίζεται, δηλαδή, ότι η ποδηλασία θα είναι ευχάριστη, σε ομαλή ασφάλτινη επιφάνεια, χωρίς απότομες στροφές και μεγάλες κλίσεις.

Τέλος η διαδρομή θα πρέπει να είναι ελκυστική και ωφέλιμη για την υγεία: με πουλιά που κελαηδούν, χωρίς θόρυβο από αυτοκίνητα, με καθαρό αέρα από το δάσος, χωρίς τοξικά καυσαέρια και με ευχάριστο τοπίο, ώστε το ταξίδι να είναι απολαυστικό.

Για να επιτύχουμε ποδηλατικές λεωφόρους υψηλής ποιότητας, όλα τα παραπάνω θέματα θα πρέπει να συνδυαστούν σε ένα εργαλείο αξιολόγησης. Αυτό το εργαλείο θα βοηθήσει τους υπευθύνους να στοχεύσουν στο καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Μπορεί να δώσει στους ποδηλάτες ένα εργαλείο ώστε να διεκδικήσουν ποδηλατικές λεωφόρους καλύτερης ποιότητας, αλλά και να αποτελέσει την βάση για διαμόρφωση ποιοτικής διεκδίκησης χρηματοδοτήσεων.

*Κατά την αφήγηση στη Γένεση, ο Πύργος της Βαβέλ ήταν ένα ψηλό κτίριο, προφανώς ένα πολιτικό κέντρο στη Μεσοποταμία, που χτιζόταν με σκοπό την αύξηση της φήμης και της εξουσίας του λαού των κατασκευαστών του, και στόχο να φτάσει «μέχρι τον ουρανό». Όμως λόγω της βλασφημίας αυτής, ο Θεός σύγχυσε τις γλώσσες των κατασκευαστών, με αποτέλεσμα να καταστεί αδύνατη η ολοκλήρωσή του, και αυτοί να διασκορπιστούν σε όλο τον τότε γνωστό κόσμο.

Μετάφραση: Λίλιαν Πιτσά
Πηγή: ECF – The Babylon Cycle Highway by Gerrit Faber